Yabancı mahkeme ve hakem kararlarının Türkiye’deki geçerliliği (Tanıma ve Tenfiz), özellikle gurbetçi vatandaşlarımızın ve uluslararası ticaret yapan şirketlerin en çok aradığı konuların başında gelir.

Yabancı Mahkeme ve Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi (MÖHUK M. 50-63)

Yurt dışındaki bir mahkemenin veya hakem heyetinin verdiği kararlar, alındığı ülkede kesinleşmiş olsa bile Türkiye sınırları içinde doğrudan sonuç doğurmaz veya icra edilemez. Yabancı bir kararın Türkiye'de resmiyet kazanması "Tanıma", icra edilebilmesi (örneğin nafaka tahsili, mal paylaşımı, alacak icrası) ise "Tenfiz" davasına bağlıdır.

Edirne avukat ve Keşan avukat arayışında olan müvekkillerimiz için Yiğit Hukuk Bürosu, gurbetçi vatandaşlarımızın ve yabancı unsurlu ticari şirketlerin hak kayıplarını önlemek adına MÖHUK uyarınca tanıma ve tenfiz süreçlerini titizlikle yürütmektedir. Sınır kenti olan bölgemizde, yabancı hukuk avukatı arayışlarınızda kanunun öngördüğü yasal şartları sizler için anlaşılır bir rehber haline getirdik.

1. Yabancı Mahkeme Kararlarının Tenfizi (Madde 50 - 51)

Yabancı mahkemelerin hukuk davalarına ilişkin olarak verdiği ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş olan ilamların Türkiye'de icra olunabilmesi, yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararı vermesine bağlıdır. Ayrıca, yabancı mahkemelerin ceza ilamlarında yer alan kişisel haklarla ilgili (tazminat vb.) hükümler için de tenfiz istenebilir.

• Görevli Mahkeme: Tenfiz kararlarında görevli mahkeme Asliye Mahkemesidir (Ayrıca aile hukukuna ilişkin kararlarda Aile Mahkemesi görevlidir).

• Yetkili Mahkeme: Tenfiz, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu (fiilen oturduğu) yer mahkemesinden istenir. Eğer kişinin Türkiye'de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse dava; Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılır.

Yerel SEO Notu: Edirne, Keşan ve çevre ilçelerde ikamet eden ya da buralarda mal varlığı bulunan kişilere karşı açılacak davalarda yetki tespiti kritik önem taşır. Bölgesel süreç yönetimi için Keşan avukat desteği alarak doğru mahkemede dava açılması zaman kazandırır.

2. Tenfiz İstemi ve Dilekçeye Eklenecek Belgeler (Madde 52 - 53)

Kararın tenfiz edilmesinde hukuki yararı bulunan herkes dilekçe ile tenfiz isteminde bulunabilir. Dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir.

Dilekçede bulunması zorunlu hususlar:

• Tenfiz isteyenle, karşı tarafın ve varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad, soyad ve adresleri.

• Hükmün hangi devlet mahkemesinden verildiği, mahkemenin adı, ilamın tarih-numarası ve hükmün özeti.

• Eğer hükmün sadece bir kısmı hakkında tenfiz isteniyorsa, bunun hangi kısım olduğu.

Dilekçeye eklenecek resmi belgeler:

1. Yabancı mahkeme ilamının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilamı veren yargı organı tarafından onanmış örneği ve onanmış resmi tercümesi.

2. İlamın kesinleştiğini gösteren ve o ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış resmi tercümesi (Apostille şerhi dahil).

3. Kanuni Tenfiz Şartları Nelerdir? (Madde 54)

Türk mahkemesi hakimi, yabancı kararın içeriğini (esasını) yeniden yargılayamaz (Kapsam Yasağı). Hakim sadece aşağıdaki yasal şartların varlığını inceler:

• Karşılıklılık (Mütekabiliyet): Türkiye Cumhuriyeti ile ilamın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkeme ilamlarının tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiili uygulamanın bulunması.

• Münhasır Yetki Engeli: İlamın, Türk mahkemelerinin münhasır (kesin) yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması (Örn: Türkiye'deki bir gayrimenkulün aynına ilişkin davalar Türk mahkemelerinin münhasır yetkisindedir).

• Kamu Düzenine Uygunluk: Hükmün, Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.

• Savunma Haklarına Riayet: Karşı tarafın, hükmü veren mahkemeye usulüne uygun çağrılmamış, temsil edilmemiş veya yasaya aykırı gıyabında karar verilmiş olması durumunda; bu kişinin bu hususlara dayanarak Türk mahkemesinde tenfiz istemine itiraz etmemiş olması.

4. Tebliğ, İtiraz ve Yargılama Kararı (Madde 55 - 57)

• Yargılama Usulü: Tenfiz istemi, basit yargılama usulü hükümlerine göre incelenir. Dilekçe ve duruşma günü karşı tarafa tebliğ edilir. Hasımsız (karşı tarafsız) ihtilafsız kaza kararlarında tebliğ uygulanmaz.

• İtiraz Hakları: Karşı taraf ancak tenfiz şartlarının bulunmadığını, yabancı ilamın kısmen/tamamen yerine getirildiğini veya yerine getirilmesine engel bir sebep olduğunu öne sürerek itiraz edebilir.

• Karar ve Temyiz: Mahkeme ilamın kısmen/tamamen tenfizine veya istemin reddine karar verebilir. Tenfiz kararı yabancı ilamın altına yazılır, hakimce imzalanıp mühürlenir. Tenfiz edilen ilamlar Türk mahkemesi ilamı gibi icra olunur. Kararın temyiz edilmesi, icrayı (yerine getirmeyi) kendiliğinden durdurur.

5. Yabancı Kararların Tanınması (Madde 58 - 59)

Yabancı mahkeme ilamının Türkiye'de icra edilmesine gerek olmayan, sadece bir hakkın varlığını kanıtlamak için kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi, yabancı ilamın tanınmasına bağlıdır.

• Farkı: Tanımada, tenfiz şartlarındaki "karşılıklılık (mütekabiliyet)" şartı aranmaz.

• İhtilafsız kaza kararlarının (Örn: velayet, nesep tespiti vb.) tanınması ve bu kararlara dayanılarak Türkiye'de idari bir işlemin (Nüfus müdürlüğü işlemleri vb.) yapılmasında da aynı usul uygulanır.

• Etki Süresi: Yabancı ilamın kesin hüküm veya kesin delil etkisi, yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade eder.

6. Yabancı Hakem Kararlarının Tenfizi ve Reddi (Madde 60 - 63)

Uluslararası ticari uyuşmazlıklarda verilen, kesinleşmiş, icra kabiliyeti kazanmış veya taraflar için bağlayıcı olan yabancı hakem kararları da Türkiye'de tenfiz edilebilir.

• Yetkili Mahkeme: Tarafların yazılı olarak kararlaştırdıkları yer Asliye Mahkemesidir. Anlaşma yoksa; aleyhine karar verilen tarafın Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer, o da yoksa icraya konu edilebilecek malların bulunduğu yer mahkemesidir.

• Gerekli Belgeler: Tahkim sözleşmesi/şartının aslı veya onanmış örneği, hakem kararının kesinleştiğini gösterir aslı veya örneği ile bunların usulen onanmış resmi tercümeleri.

Yabancı Hakem Kararlarının Ret Sebepleri (Madde 62)

Mahkeme, aşağıdaki hallerde yabancı hakem kararının tenfizi istemini reddetmek zorundadır:

1. Tahkim sözleşmesi yapılmamış veya esas sözleşmeye tahkim şartı konulmamışsa,

2. Hakem kararı genel ahlaka veya kamu düzenine aykırı ise,

3. Uyuşmazlığın Türk kanunlarına göre tahkim yoluyla çözümü mümkün değilse (Örn: Taşınmaz aynından doğan uyuşmazlıklar),

4. Taraflardan biri hakemler önünde usulünce temsil edilmemiş ve işlemleri sonradan açıkça kabul etmemişse,

5. Aleyhine tenfiz istenen taraf hakem seçiminden haberdar edilmemiş veya savunma imkanından yoksun bırakılmışsa,

6. Tahkim sözleşmesi, tabi kılındığı hukuka veya verildiği ülke hukukuna göre hükümsüzse,

7. Hakemlerin seçimi/usulü, tarafların anlaşmasına veya o ülke hukukuna aykırıysa,

8. Hakem kararı sözleşme dışı bir hususa ilişkinse veya sınırlarını aşıyorsa (bu kısım hakkında),

9. Hakem kararı kesinleşmemiş, icra kabiliyeti kazanmamış veya iptal edilmişse.

İspat Yükü: Yukarıdaki maddelerden 4, 5, 6, 7, 8 ve 9. bentlerde yazılı hususların ispat yükü, hakkında tenfiz istenen (davalı) tarafa aittir. Yabancı hakem kararlarının tanınması da tamamen tenfiz hükümlerine tabidir (Madde 63).

Uluslararası Alanda Profesyonel Çözüm: Tanıma ve tenfiz davaları, hem yabancı ülke hukuk sisteminin hem de Türk Milletlerarası Özel Hukuk mevzuatının (MÖHUK) entegre biçimde uygulanmasını gerektirir. Tercüme hataları, apostil eksiklikleri veya yanlış mahkemede açılan davalar hak kayıplarına yol açabilir. Edirne ve Keşan bölgesindeki hukuki süreçleriniz ile uluslararası sözleşmeleriniz için büromuzun Edirne avukat ve deneyimli yabancı hukuk avukatı danışmanlığından yararlanabilirsiniz.